Την αντιπλημμυρική προστασία περιοχών της Αλεξανδρούπολης που παραμένουν ευάλωτες μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023 και τις επαναλαμβανόμενες έντονες βροχοπτώσεις επιχειρεί να ενισχύσει ο Δήμος, με παρεμβάσεις σε έξι ρέματα και αποκατάσταση υποδομών που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Το σχέδιο περιλαμβάνει τη διευθέτηση υδατορεμάτων, την κατασκευή και αντικατάσταση γεφυρών και οχετών, καθώς και τη διαμόρφωση ασφαλέστερων διαβάσεων, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος πλημμυρών και να προστατευτούν οικισμοί, οδικές συνδέσεις και κρίσιμες υποδομές.

Η αντιπλημμυρική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή, καθώς οι πυρκαγιές του Αυγούστου 2023 επιβάρυναν τις συνθήκες απορροής των υδάτων, ενώ οι ισχυρές βροχοπτώσεις που ακολούθησαν προκάλεσαν καταστροφές σε δρόμους, διαβάσεις και τεχνικά έργα. Παράλληλα, οι πλημμύρες του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου 2026 ανέδειξαν εκ νέου την ανάγκη για ολοκληρωμένες λύσεις και όχι μόνο για αποκατάσταση των ζημιών μετά από κάθε θεομηνία.

Ενταγμένη πράξη, συνολικού προϋπολογισμού 1,8 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης τροποποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026, προκειμένου να καλύψει τόσο την εκπόνηση της οριστικής αντιπλημμυρικής μελέτης όσο και την αποκατάσταση βλαβών που προκλήθηκαν σε έργο οδικών υποδομών το οποίο είχε ήδη κατασκευαστεί. Την ίδια στιγμή, πριν από λίγες ημέρες, η Επιτροπή Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Περιφερειακού Συμβουλίου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ της έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων για τα νέα αντιπλημμυρικά έργα.

Έξι ρέματα στο επίκεντρο της αντιπλημμυρικής προστασίας

Ο βασικός σχεδιασμός αφορά την περιοχή ανατολικά του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Αλεξανδρούπολης, σε μια εκτεταμένη ζώνη που ξεκινά από τον Μαΐστρο και φτάνει έως το Αρίστηνο, καλύπτοντας περιοχές των Δημοτικών Ενοτήτων Αλεξανδρούπολης και Τραϊανούπολης.

Η παρέμβαση εστιάζει σε έξι υδατορέματα, τα οποία διασχίζουν οικισμούς, αγροτικές εκτάσεις και περιοχές με σημαντικές υποδομές. Πρόκειται για τα ρέματα Αμφιτρίτης – Μαΐστρου, Απαλού, δύο υδατορέματα που διέρχονται από τον Διεθνή Αερολιμένα «Δημόκριτος», το ρέμα Άνθειας και το ρέμα Αριστήνου.

Το συνολικό μήκος τους αποτυπώνει την έκταση της υδραυλικής παρέμβασης που απαιτείται:

–Ρέμα Αμφιτρίτης – Μαΐστρου: 6,7 χλμ., ανατολικά του οικισμού Μαΐστρου.

–Ρέμα Απαλού: 5 χλμ., με πορεία που ξεκινά βόρεια του οικισμού και διέρχεται μέσα από τον αερολιμένα.

–Τρίτο υδατόρεμα στην περιοχή του αεροδρομίου: 5,4 χλμ., με αφετηρία κεντρικά και βόρεια του αερολιμένα.

–Τέταρτο υδατόρεμα στην περιοχή του αεροδρομίου: 7 χλμ., με αφετηρία κεντρικά και ανατολικά του αερολιμένα.

–Ρέμα Άνθειας: 17,6 χλμ., το μεγαλύτερο από τα έξι, το οποίο ξεκινά βορειοδυτικά της Νίψας και διέρχεται από την Άνθεια.

–Ρέμα Αριστήνου: 8,7 χλμ., το οποίο πηγάζει από τον ορεινό όγκο βορειοανατολικά του Αετοχωρίου και διέρχεται από το Αρίστηνο.

Η διευθέτηση των έξι ρεμάτων αποσκοπεί στη βελτίωση της παροχετευτικότητάς τους, ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τους όγκους νερού κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων. Παράλληλα, επιδιώκεται να περιοριστούν οι υπερχειλίσεις και οι κίνδυνοι για κατοικημένες περιοχές και οδικές υποδομές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το ρέμα του Απαλού, καθώς διέρχεται μέσα από τον αερολιμένα, όπως και τα δύο ακόμη υδατορέματα που διασχίζουν την περιοχή του αεροδρομίου. Η αποτελεσματική διαχείριση των υδάτων σε αυτή τη ζώνη είναι κρίσιμη για την προστασία των υποδομών και τη διατήρηση της λειτουργικότητάς τους.

Έργα για ασφαλέστερη διέλευση και γέφυρες αντί για επικίνδυνες διαβάσεις

Το τεχνικό αντικείμενο περιλαμβάνει παρεμβάσεις στη γεωμετρία και στην παροχετευτική ικανότητά των ρεμάτων, καθώς και στην αναβάθμιση των τεχνικών έργων που επιτρέπουν τη διέλευση του νερού κάτω από δρόμους.

Με βάση την υδραυλική μελέτη, προβλέπονται έργα διευθέτησης της κοίτης με ανοικτές ή κλειστές διατομές, οι οποίες θα είναι είτε επενδεδυμένες είτε ανεπένδυτες, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε θέσης. Οι διατομές θα επιλεγούν έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις απαιτούμενες παροχές και να βελτιώνουν τη ροή των υδάτων.

Παράλληλα, θα κατασκευαστούν νέα τεχνικά διέλευσης και γέφυρες κατάλληλων υδραυλικών διαστάσεων, ενώ θα αντικατασταθούν υφιστάμενες κατασκευές που κρίνονται ανεπαρκείς για την ασφαλή διέλευση των υδάτων.

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρουσιάζονται στις ιρλανδικές διαβάσεις. Σε σημεία όπου σήμερα η κυκλοφορία διεξάγεται μέσω τέτοιων διαβάσεων, προβλέπεται η κατασκευή κατάλληλων τεχνικών έργων, ώστε να εξασφαλίζεται ασφαλέστερη διέλευση οχημάτων και πεζών και να μειώνεται ο κίνδυνος αποκλεισμού των τοπικών συνδέσεων όταν αυξάνεται η στάθμη του νερού.

Επιπλέον, προβλέπεται η εκτροπή της κοίτης του ρέματος Απαλού, παρέμβαση που αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των όγκων απορροής στην περιοχή.

Οι εργασίες θα περιλαμβάνουν καθαρισμό και αποψίλωση των κοιτών, εκσκαφές για τη διαπλάτυνση ή την εκβάθυνσή τους, κατασκευή επενδύσεων από σκυρόδεμα και συρματοκιβώτια, καθώς και διαμόρφωση καταβαθμών όπου απαιτείται.

Στο πλαίσιο των τεχνικών παρεμβάσεων προβλέπονται επίσης οχετοί διέλευσης, γέφυρες, έργα μερισμού της παροχής και πλευρικοί υπερχειλιστές. Μετά την ολοκλήρωση των κύριων εργασιών θα ακολουθήσουν επανεπιχώσεις, αποκατάσταση του οδικού δικτύου και των επιφανειών που θα επηρεαστούν, καθώς και περιβαλλοντικές εργασίες αποκατάστασης.

Πρόκειται για ένα σύνολο παρεμβάσεων που επιδιώκει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα στη διαχείριση των υδάτων σε επίπεδο ολόκληρων υδατορεμάτων και όχι αποσπασματικά, σε μεμονωμένα σημεία όπου εμφανίζονται πλημμυρικά φαινόμενα.

Οι πυρκαγιές του 2023 αποκάλυψαν τις αδυναμίες του δικτύου απορροής

Η ανάγκη για την κατασκευή των αντιπλημμυρικών έργων προέκυψε μετά τη σφοδρή βροχόπτωση της 22ας Νοεμβρίου 2023, η οποία προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές σε περιοχές που είχαν πληγεί από τις πυρκαγιές του Αυγούστου της ίδιας χρονιάς.

Οι μεγαλύτερες ζημιές καταγράφηκαν στη βόρεια πλευρά του οικισμού Απαλού, στην ευρύτερη περιοχή των Δικέλλων και στο παραλιακό μέτωπο από τη Μάκρη έως τη Μεσημβρία. Σημαντικές καταστροφές σημειώθηκαν επίσης στις ιρλανδικές διαβάσεις, όπου καταγράφηκαν πλήρεις καθιζήσεις του εδάφους, ενώ στην Αγία Παρασκευή σημειώθηκε καθίζηση γέφυρας και αλλοιώσεις σε τεχνικά φρεάτια.

Οι καταστροφές αυτές ανέδειξαν την ανάγκη να εξεταστεί συνολικά η συμπεριφορά των υδατορεμάτων και των τεχνικών έργων που εξυπηρετούν την απορροή των υδάτων, ιδίως σε περιοχές όπου οι πυρκαγιές έχουν μεταβάλει τις συνθήκες απορροής.

Για τον λόγο αυτόν ανατέθηκε η εκπόνηση της οριστικής μελέτης για την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων ανατολικά του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Αλεξανδρούπολης. Η μελέτη κάλυψε παράλληλα το μεγαλύτερο μέρος του αντικειμένου μιας αρχικής προμελέτης εκτίμησης επικινδυνότητας των καταστροφών που προκάλεσε η πυρκαγιά του Αυγούστου 2023.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η υλοποίηση των έργων που θα προκύψουν από τον οριστικό σχεδιασμό, ώστε η περιοχή να αποκτήσει ουσιαστικότερη προστασία απέναντι σε έντονα πλημμυρικά φαινόμενα.

Ζημιές σε έργο που είχε ήδη ολοκληρωθεί – Νέα κονδύλια για αποκατάσταση

Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου τροποποιήθηκε  πράξη η οποία δεν αφορά μόνο τον σχεδιασμό των νέων αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων,περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση ζημιών που προκλήθηκαν σε έργο αποκατάστασης του οδικού δικτύου και των υποδομών της Δημοτικής Ενότητας Αλεξανδρούπολης, το οποίο είχε ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο του 2025.

Ειδικότερα, οι έντονες βροχοπτώσεις της 29ης Ιανουαρίου και της 5ης Φεβρουαρίου 2026 προκάλεσαν σημαντικές βλάβες στο έργο, παρότι οι εργασίες είχαν περατωθεί στις 20 Οκτωβρίου 2025. Το έργο, ωστόσο, δεν είχε ακόμη παραληφθεί από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, καθώς βρισκόταν στην περίοδο υποχρεωτικής συντήρησης.

Μετά τα νέα πλημμυρικά φαινόμενα, ο Δήμος Αλεξανδρούπολης κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης με απόφαση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας στις 6 Φεβρουαρίου 2026.

Ο ανάδοχος υπέβαλε δήλωση βλαβών λόγω ανωτέρας βίας, συνοδευόμενη από εκτίμηση της απαιτούμενης δαπάνης αποκατάστασης, σύμφωνα με το άρθρο 157 του Ν. 4412/2016.

Η νέα τροποποίηση της πράξης επιτρέπει την κάλυψη των συγκεκριμένων δαπανών και την ολοκλήρωση του έργου με τεχνικά άρτιο τρόπο, ώστε να μπορεί να προχωρήσει και η οριστική ολοκλήρωση της συνολικής πράξης.

Το συγκεκριμένο σκέλος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει το κόστος που μπορεί να προκαλέσει μια νέα θεομηνία ακόμη και σε υποδομές που έχουν μόλις κατασκευαστεί. Παράλληλα, καταδεικνύει ότι η αποκατάσταση των ζημιών πρέπει να συνοδεύεται από παρεμβάσεις που θα περιορίζουν την πιθανότητα επανάληψής τους.

Πώς κατανέμονται τα 1,8 εκατ. ευρώ

Με την τροποποίηση της πράξης, η συνολική δημόσια δαπάνη διατηρείται στα 1,8 εκατ. ευρώ, αλλά ανακατανέμεται μεταξύ των υποέργων, προκειμένου να καλυφθούν οι νέες ανάγκες.

Συγκεκριμένα, η χρηματοδότηση διαμορφώνεται ως εξής:

-640.000 ευρώ για την οριστική μελέτη κατασκευής των αντιπλημμυρικών έργων ανατολικά του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Αλεξανδρούπολης.

-800.000 ευρώ για τη χρηματοδότηση της δεύτερης τροποποίησης της σύμβασης αποκατάστασης του οδικού δικτύου και των υποδομών της Δημοτικής Ενότητας Αλεξανδρούπολης.

-360.000 ευρώ για την αποκατάσταση των βλαβών που προκάλεσαν οι θεομηνίες του 2026 στο συγκεκριμένο έργο.

Αντίθετα, η αρχική προμελέτη εκτίμησης επικινδυνότητας των καταστροφών από την πυρκαγιά του 2023 μηδενίζεται ως ξεχωριστό υποέργο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του αντικειμένου της καλύφθηκε από την οριστική μελέτη.

Η πράξη χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου Εσωτερικών 2021-2025, στον άξονα «Πρόληψη και διαχείριση κινδύνων». Ως ημερομηνία λήξης της έχει οριστεί η 31η Δεκεμβρίου 2028.

Πράσινο φως από την Περιφέρεια για τους περιβαλλοντικούς όρους

Παράλληλα με την τροποποίηση της χρηματοδοτικής πράξης, η Επιτροπή Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Περιφερειακού Συμβουλίου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ της έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή των αντιπλημμυρικών έργων.

Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων εξετάζει τις επιπτώσεις των παρεμβάσεων και τη συμβατότητά τους με τις απαιτήσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επειδή τμήματα των λεκανών απορροής βρίσκονται εντός της περιοχής Natura 2000 GR1110009, στη Ζώνη Ειδικής Προστασίας «Νότιο Δασικό Σύμπλεγμα Έβρου». Η περιοχή του έργου εμπίπτει επίσης στο Εθνικό Πάρκο Δέλτα Έβρου, στη Β΄ ζώνη και στην Περιφερειακή Ζώνη.

Η περιβαλλοντική αξιολόγηση αφορά, επομένως, όχι μόνο την αποτελεσματικότητα των αντιπλημμυρικών έργων, αλλά και την ανάγκη να σχεδιαστούν και να εκτελεστούν με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά των προστατευόμενων οικοσυστημάτων.

Με την ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και την προώθηση της οριστικής μελέτης διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για το επόμενο στάδιο του σχεδιασμού.

Το ζητούμενο για την Αλεξανδρούπολη είναι πλέον η μετάβαση από την αποκατάσταση των ζημιών σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα αντιπλημμυρικής προστασίας. Η διευθέτηση των έξι ρεμάτων, η αναβάθμιση των τεχνικών διέλευσης και η αποκατάσταση των υποδομών μπορούν να περιορίσουν τους κινδύνους για οικισμούς, δρόμους και κρίσιμες εγκαταστάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι μελέτες θα οδηγήσουν σε έγκαιρη υλοποίηση των αναγκαίων έργων.

Πηγή: makedonikanea.gr