Επισκέπτες κυρίως από τη Βουλγαρία, την Τουρκία και τη Ρουμανία, επιστρέφουν στη Βόρεια Ελλάδα ως αγοραστές ακινήτων, τα οποία εκμεταλλεύονται με βραχυχρόνια μίσθωση κάτω από το ραντάρ της εφορίας. Τι καταγγέλλουν στην «Κ» παράγοντες του τουρισμού.

Στις πόλεις της Βόρειας Ελλάδας που έχουν μεταμορφωθεί σε δημοφιλή καλοκαιρινά θέρετρα, ακούει κανείς αυτές τις μέρες όλες τις βαλκανικές γλώσσες.

Αυτοκίνητα με βουλγαρικές, ρουμανικές, σερβικές ή τουρκικές πινακίδες κινούνται αδιάκοπα στους δρόμους της περιοχής, ενώ ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος των επισκεπτών αυτών δεν καταλήγει σε ξενοδοχεία αλλά σε διαμερίσματα, εξοχικές κατοικίες και καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ιδιοκτήτες των ακινήτων είναι Βαλκάνιοι, οι οποίοι γνώρισαν τις ακτές της Βόρειας Ελλάδας ως τουρίστες και επέστρεψαν ως επενδυτές.

Από την Πιερία, την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη, η ανάπτυξη του οδικού τουρισμού, η βραχυχρόνια μίσθωση και η αυξανόμενη ζήτηση για εξοχική κατοικία διαμορφώνουν μια νέα πραγματικότητα στην αγορά ακινήτων και στο τουριστικό μοντέλο της περιοχής. Μαζί τους, ωστόσο, αναπτύσσεται και μια δραστηριότητα «μαύρης» οικονομίας που δύσκολα μπορεί να καταγραφεί: κατοικίες ενοικιάζονται μέσω ιστοσελίδων ή προσωπικών δικτύων στις χώρες προέλευσης των ιδιοκτητών, με τους επισκέπτες να εμφανίζονται ως φίλοι ή συγγενείς.

«Τούρκοι μεταμφιεσμένοι σε Βούλγαρους»

Ο κ. Πέτρος Κυριακίδης, αντιδήμαρχος Τουρισμού του δήμου Αλεξανδρούπολης και παράλληλα ιδιοκτήτης εταιρείας βραχυχρόνιων μισθώσεων τουριστικών καταλυμάτων, περιγράφει τη μεγάλη αλλαγή στην τουριστική αγορά και το real etate. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, τα τελευταία χρόνια στην πόλη υπάρχουν περίπου 850 δηλωμένα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, ενώ κατά τη θερινή περίοδο, μαζί με τα αδήλωτα, εκτιμά ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να φτάνει τα 1.200 με 1.300.

Οπως λέει στην «Κ», «περίπου 70% των επισκεπτών είναι Τούρκοι, ενώ ακολουθούν Ρουμάνοι, Βούλγαροι και Ελληνες. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η τουριστική κίνηση δεν περιορίζεται πλέον στο καλοκαίρι αλλά συνεχίζεται όλο τον χρόνο».

Αναφερόμενος στους επενδυτές ο κ. Κυριακίδης εξηγεί ότι υπάρχουν περιορισμοί για τους Τούρκους υπηκόους λόγω της παραμεθόριας και ευαίσθητης γεωγραφικά περιοχής, αλλά σημειώνει ότι όσοι διαθέτουν ευρωπαϊκά διαβατήρια ή έχουν δημιουργήσει εταιρείες στην Ελλάδα μπορούν υπό προϋποθέσεις να πραγματοποιήσουν αγορές ακινήτων. Προσθέτει ότι υπάρχει προβληματισμός σε επίπεδο δήμου και Περιφέρειας και θεωρεί ότι το ζήτημα απαιτεί αντιμετώπιση από την κεντρική εξουσία. 

Σύμφωνα με τον μεσίτη Γιώργο Γληνιά έχουν πραγματοποιηθεί επενδύσεις τουρκικών συμφερόντων σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις εστίασης, οι οποίες αν και δεν έχουν την έκταση που φημολογείται, γίνονται ιδιαίτερα ορατές στην τοπική κοινωνία. «Οι αγορές αυτές είναι σε κεντρικά σημεία της πόλης, σε πολύ ακριβούς δρόμους, και δεν περνούν απαρατήρητες», εξηγεί. 

Από την πλευρά των ξενοδόχων Αλεξανδρούπολης, ο κ. Απόστολος Παλακίδης, πρόεδρος Ξενοδόχων Θράκης, τονίζει ότι «το ενδιαφέρον των γειτόνων έχει αυξηθεί σημαντικά». Οπως επισημαίνει, «αυτές οι αγοραπωλησίες δεν είναι ακριβώς νόμιμες. Θα λέγαμε πως είναι νομότυπες. Πρέπει ο συμβολαιογράφος ή το σύστημα που εγκρίνει την αγοραπωλησία να ερευνήσει και να δει ποιος είναι πίσω από την ΙΚΕ που συστήνεται μέσω ενός Ελληνα φορολογικού αντιπροσώπου. Ποιος είναι ο μέτοχος; Υπάρχουν Τούρκοι υπήκοοι, που εμφανίζονται με βουλγαρικό διαβατήριο».

Τονίζει πως η εμπειρία έχει δείξει ότι αρκετοί ξένοι επενδυτές «δεν είναι άνθρωποι οι οποίοι έχουν φιλοσοφία τουρισμού, φιλοξενίας, παροχής υπηρεσιών, εξυπηρέτησης πελατών. Οτι ο σκοπός είναι το κέρδος, και έτσι η παροχή υπηρεσιών δεν είναι πάντα η καλύτερη. Κάνουν ένα check in το οποίο είναι χωρίς ανθρώπινο πρόσωπο, χωρίς χαμόγελο. Η εντύπωση που δημιουργείται στον επισκέπτη δεν είναι ότι “μπήκα σε ένα κακό κατάλυμα, αλλά ότι μπήκα στην πόλη της Αλεξανδρούπολης και η διαμονή μου δεν ήταν σωστή”. Αυτή η κληρονομιά είναι κακή», καταλήγει.

Η επέλαση των Βαλκάνιων

Ο κ. Σίμος Παράσχος, πρόεδρος του Σωματείου Επαγγελματιών Εκμετάλλευσης Ενοικιαζόμενων Δωματίων Νέου Μαρμαρά, επιμένει στη διάκριση ανάμεσα στη νόμιμη βραχυχρόνια μίσθωση και την αδήλωτη τουριστική δραστηριότητα. Σύμφωνα με κλαδικές εκτιμήσεις που επικαλείται, οι κλίνες της δηλωμένης βραχυχρόνιας μίσθωσης στη Χαλκιδική ξεπερνούν τις 50.000. Για τα αδήλωτα καταλύματα, όμως, «δυστυχώς δεν μπορούμε να έχουμε κάποιον συγκεκριμένο αριθμό», διευκρινίζει.

Oπως λέει στην «Κ», τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από τη Βουλγαρία, για οικόπεδα, μεζονέτες και βίλες. Βούλγαροι, Σέρβοι, Αλβανοί, Toύρκοι αγοράζουν ακίνητα και μέσα σε λίγους μήνες τα μετατρέπουν σε βραχυχρόνιας μίσθωσης. «Σε οικίες που ανήκουν σε ηλικιωμένους μπαινοβγαίνουν διαφορετικά άτομα, νεότερης ηλικίας, με ομπρέλες και ξαπλώστρες. Τι δείχνει πιο καθαρά πως έχουν μετατραπεί σε Airbnb;», αναφέρει ο ίδιος.

Σύμφωνα με έρευνα του Συλλόγου Μεσιτών Χαλκιδικής για το 2024, το 47,5% των αγοραπωλησιών αφορούσε ακίνητα αξίας έως 150.000 ευρώ, το 37,5% ακίνητα από 150.000 έως 400.000 ευρώ και το 5% ακίνητα αξίας άνω των 400.000 ευρώ.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται πλέον στην αγορά μιας εξοχικής κατοικίας. «Αρχικά πηγαίνουν για διακοπές σε μια περιοχή, τους αρέσει, γνωρίζονται με τους ντόπιους και σταδιακά προχωρούν στην αγορά και στην εκμετάλλευση του ακινήτου», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Γιάννης Κουφίδης, αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής και πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου. Σύμφωνα με τον κ. Κουφίδη, η ενοικίαση, χωρίς τα νόμιμα παραστατικά, ακινήτων σε τουρίστες μέσω πλατφορμών και τουριστικών γραφείων του εξωτερικού έχει πάρει πλέον μεγάλες διαστάσεις.

Οπως λέει, οι τοπικοί φορείς είχαν εντοπίσει το φαινόμενο ήδη πριν από τρία, τέσσερα χρόνια και είχαν απευθυνθεί στα συναρμόδια υπουργεία, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει δοθεί ουσιαστική λύση. «Υπάρχουν πλέον και πολλοί Ελληνες που έχουν δώσει για εκμετάλλευση τα καταλύματά τους σε αυτά τα τουριστικά γραφεία και πληρώνονται “μαύρα”», συμπληρώνει ο κ. Κουφίδης. «Είναι αθέμιτος ανταγωνισμός. Ολοι χάνουμε από αυτό».

«Βλέπουμε κάθε εβδομάδα πολυκατοικίες να αλλάζουν ενοικιαστές, να έρχονται με λεωφορεία. Πρόκειται για πάρα πολλά ακίνητα. Πιστεύουμε ότι είναι χιλιάδες». Το ζήτημα, όπως λέει στην «Κ», δεν περιορίζεται στη φοροδιαφυγή και στον αθέμιτο ανταγωνισμό απέναντι στα νόμιμα τουριστικά καταλύματα. Η μαζική παρουσία επισκεπτών που διαμένουν σε αδήλωτα ακίνητα επιβαρύνει τις υποδομές και τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να είναι γνωστό το πραγματικό οικονομικό τους αποτύπωμα.

Ο κ. Κουφίδης εστιάζει επίσης και στην ασφάλεια των ίδιων των επισκεπτών. Τα νόμιμα τουριστικά καταλύματα υποχρεούνται να διαθέτουν συγκεκριμένα συστήματα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι ισχύει για τα ακίνητα που μισθώνονται «μαύρα». «Αναρωτιέμαι τι θα συμβεί αν πάρει φωτιά μια οικοδομή που έχει μέσα 15-20 διαμερίσματα; Είναι πολύ σοβαρό το θέμα». Μια από τις λύσεις που έχουν προτείνει οι φορείς της Χαλκιδικής είναι, όπως εξηγεί, η εφαρμογή ενός συστήματος αντίστοιχου με εκείνο της Κροατίας, όπου ο επισκέπτης δηλώνει κατά την είσοδό του στη χώρα τον τόπο διαμονής του. «Και μόνο ο φόβος ότι μπορεί να ελεγχθεί λειτουργεί ανασταλτικά σε όλο αυτό». Κατά τον ίδιο η προσθήκη της ερώτησης «πού θα μείνετε;» στους ελέγχους για τους επισκέπτες εκτός Σένγκεν θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά.

H αυξημένη βραχυχρόνια μίσθωση δοκιμάζει και τις αντοχές των υποδομών, οι οποίες όπως λέει ο κύριος Παράσχος «είναι στα όριά τους και σε συγκεκριμένες περιοχές αυτά έχουν ξεπεραστεί. Ηλεκτροδότηση, ύδρευση, απορρίμματα και κυκλοφοριακό, καθώς ο χαρακτήρας του τουρισμού της περιοχής είναι σε μεγάλο βαθμό οδικός, πιέζονται ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Ζούμε εικόνες χάους. Εχουμε ζητήσει πολλές φορές την ενίσχυση του κρατικού μηχανισμού για να μπορέσουμε να αντεπεξέλθουμε».

«Οι ανεπίσημες πλατφόρμες σε γειτονικές χώρες»

Ο κ. Αντώνης Μιτζάλης, πρόεδρος του Συνδέσμου Ξενοδόχων Νομού Καβάλας, περιγράφει επίσης μια τουριστική αγορά που έχει αλλάξει δραστικά και στην πόλη του. «Παλαιότερα αυτοί που αγόραζαν εξοχικές κατοικίες στην περιοχή ήταν κυρίως συνταξιούχοι από Γερμανία, Αυστρία και Αγγλία. Τους γνωρίζουμε, έρχονται χρόνια, ξέρουν τον τόπο μας. Τώρα αγοράζουν εξοχικές κατοικίες και Βαλκάνιοι και Τούρκοι».

Όπως τονίζει ο κύριος Μιτζάλης, ορισμένοι χρησιμοποιούν το ακίνητο για ένα μικρό χρονικό διάστημα και το εκμεταλλεύονται τον υπόλοιπο χρόνο. «Έχεις μια πλατφόρμα, η οποία είναι η Airbnb, η οποία είναι θεσμική, έχει έρθει σε συνεννόηση με το κράτος, αποδίδει λίστες. Ξέρουμε όλοι ότι αν δεν τα δηλώσουν και δεν βάλουν αριθμό μητρώου, θα υπάρξει έλεγχος. Αλλά υπάρχουν και οι ανεπίσημες πλατφόρμες, σε άλλες γειτονικές χώρες, και όλη η διαχείριση, η κράτηση, γίνονται έξω από τα ραντάρ του ελληνικού κράτους». Η δυνατότητα ελέγχου, όπως περιγράφει, γίνεται ακόμη δυσκολότερη εξαιτίας της ελεύθερης οδικής μετακίνησης. «Δηλώνει κάποιος ότι είναι ξάδελφός μου και έρχεται να μείνει στο εξοχικό. Είμαστε Σένγκεν. Στο σύνορο δεν υπάρχει αυτό που λέμε “ποιος είναι ο σκοπός του ταξιδιού σου και πού θα μείνεις;”».

Νίνα Μαρία Πασχαλίδου

kathimerini.gr