Κάθε γιορτινή περίοδος φωτίζεται από εντυπωσιακά πυροτεχνήματα που σηματοδοτούν χαρά και εορτασμό για τους ανθρώπους. Πίσω όμως από το φαντασμαγορικό θέαμα, κρύβεται μια λιγότερο ορατή πραγματικότητα: οι σοβαρές επιπτώσεις που έχουν οι εκρήξεις αυτές στα ζώα, οικόσιτα και άγρια.

Τα πυροτεχνήματα παράγουν ήχους υψηλής έντασης και αιφνίδιες λάμψεις, ερεθίσματα που τα περισσότερα ζώα αδυνατούν να επεξεργαστούν. Οι σκύλοι και οι γάτες, με πολύ πιο ευαίσθητη ακοή από τον άνθρωπο, βιώνουν έντονο φόβο και άγχος. Συμπτώματα όπως τρέμουλο, λαχάνιασμα, απόπειρες διαφυγής ή αποπροσανατολισμός είναι συχνά. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ζώων που το σκάνε πανικόβλητα από το σπίτι, με κίνδυνο να χαθούν ή να τραυματιστούν.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα κατοικίδια. Στην άγρια πανίδα, τα πυροτεχνήματα μπορούν να αποβούν καταστροφικά. Πτηνά τρομάζουν, εγκαταλείπουν τις φωλιές τους ή πετούν άτακτα τη νύχτα, αυξάνοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων. Θηλαστικά διαταράσσουν τους φυσικούς ρυθμούς σίτισης και ανάπαυσης, ενώ σε ευαίσθητα οικοσυστήματα ο επαναλαμβανόμενος θόρυβος λειτουργεί ως χρόνιος στρεσογόνος παράγοντας.

Πέρα από τον θόρυβο, υπάρχει και η χημική διάσταση. Τα πυροτεχνήματα απελευθερώνουν σωματίδια και βαρέα μέταλλα στον αέρα και στο έδαφος. Υπολείμματα που καταλήγουν σε πάρκα, αυλές και υδάτινες επιφάνειες μπορεί να καταποθούν από ζώα, με απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία τους. Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αν και συχνά υποτιμάται, είναι υπαρκτό.

Τα τελευταία χρόνια, φιλοζωικές οργανώσεις και επιστημονικοί φορείς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ζητούν αλλαγές. Σε αρκετές πόλεις διεθνώς, παρατηρείται στροφή προς «σιωπηλά» ή χαμηλού θορύβου πυροτεχνήματα, καθώς και εναλλακτικές μορφές εορτασμού, όπως φωτιστικά σόου με drones. Οι λύσεις αυτές διατηρούν το οπτικό αποτέλεσμα, μειώνοντας παράλληλα την ηχητική όχληση.

Η ευθύνη όμως δεν ανήκει μόνο στις αρχές. Οι πολίτες μπορούν να συμβάλουν, αποφεύγοντας την ιδιωτική χρήση πυροτεχνημάτων και λαμβάνοντας μέτρα προστασίας για τα ζώα τους: παραμονή σε ήσυχο, ασφαλές περιβάλλον, κλείσιμο παραθύρων, ήπια μουσική που καλύπτει τους εξωτερικούς θορύβους και έγκαιρη συμβουλή κτηνιάτρου για ζώα με έντονο άγχος.

Ο εορτασμός δεν χρειάζεται να γίνεται εις βάρος όσων δεν έχουν φωνή. Η αναγνώριση των επιπτώσεων των πυροτεχνημάτων στα ζώα είναι το πρώτο βήμα για πιο υπεύθυνες και συμπεριληπτικές γιορτές. Σε μια κοινωνία που επιδιώκει τον σεβασμό προς το περιβάλλον και τη ζωή, η λάμψη της χαράς μπορεί –και πρέπει– να συνυπάρχει με τη φροντίδα.

Β.Μ.