Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης
Ένα από τα μεγαλύτερα δεινά που υπέστη η Θράκη αλλά και η Μακεδονία στις αρχές του 20ου αιώνα, ήταν η δράση Βούλγαρων κομιτατζήδων, οι οποίοι με πρόσχημα τον εκκλησιαστικό χωρισμό στους κόλπους της Ορθοδοξίας, διέπραξαν φρικώδη εγκλήματα επιχειρώντας να πείσουν τους κατοίκους των χωριών να προσχωρήσουν στην σχισματική Βουλγαρική Εκκλησία. Οι περιοχές που δοκιμάστηκαν σκληρά, από τους κομιτατζήδες εκείνη την εποχή, ήταν ακόμη επικράτεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που λειτουργούσε και ως εθναρχούσα Εκκλησία, έκανε πολλές φορές διαβήματα προς την Υψηλή Πύλη, αλλά και προσπάθειες να διαφωτίσει την ελληνική αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη, με ειδικές εκδόσεις. Οι εκδόσεις αυτές, σπάνιες σήμερα, αποτελούν σημαντικά τεκμήρια ιστορίας.
Το ελληνικό κράτος με μυστικές αποστολές αξιωματικών προσπαθούσε να οργανώσει τον υπόδουλο Ελληνισμό, να αντισταθεί στις επιθέσεις αυτές.
Πρόσφατα, μου επισημάνθηκε η ύπαρξη της «Μέδουσας». Πρόκειται για το ψηφιακό αποθετήριο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Βέροιας, η οποία φιλοδοξεί να συγκεντρώσει, να διαφυλάξει και να αναδείξει την ιστορική, πολιτιστική, θρησκευτική και κοινωνική κληρονομιά της πόλης της Βέροιας και της ευρύτερης περιοχής της Ημαθίας γενικότερα. Η ψηφιακή αυτή συλλογή διαθέτει πλούσιο υλικό, που περιλαμβάνει βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, καρτ-ποστάλ, βίντεο, φωτογραφίες, ηχογραφήσεις, χειρόγραφα, παλαίτυπα και χάρτες της ευρύτερης γεωγραφικής περιφέρειας που οριοθετούνται χρονικά από τον 11ο έως τις αρχές του 20ου αιώνα και όχι μόνο. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αποθετηρίου της «Μέδουσας» αποτελούν οι συλλογές τοπικών φορέων, που έχουν χαράξει ένα σημαντικό πολιτιστικό αποτύπωμα. Σε αυτό συγκαταλέγονται οι συλλογές της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου (Σκήτη) Βέροιας, του Λυκείου Ελληνίδων Βέροιας και το πολύτιμο ψηφιακό υλικό του Σισμανόγλειου Μεγάρου, που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη.
Ακριβώς στη συλλογή του Σισμανόγλειου Μεγάρου, εντόπισα σε ψηφιακή μορφή, ένα σημαντικό έντυπο, που αφορά τη Θράκη και τη Μακεδονία. Πρόκειται για έκδοση του Τυπογραφείου του Οικουμενικού Πατριαρχείου το 1904 στην Κωνσταντινούπολη.
Ο τίτλος του είναι «Κατάλογος των υπό των οργάνων του Βουλγαρικού Κομιτάτου δολοφονηθέντων ορθοδόξων εν Μακεδονία και Θράκη κατά τα τελευταία πέντε έτη: μετά παραρτήματος σχετικών τινών εγγράφων». Ο κατάλογος αυτός περιέχει, υπόμνημα των μητροπολιτών Θεσσαλονίκης, Μοναστηρίου και Αδριανουπόλεως, το οποίο υποβλήθηκε στον Γενικό Επόπτη των Ευρωπαϊκών Νομών Χιλμή Πασά, προς τους πρέσβεις της Αυστρίας και της Ρωσίας και προς τους αντίστοιχους νομάρχες. Στον κατάλογο επισυνάπτονταν και επιστολή του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Αλέξανδρου για θηριωδίες που συνέβησαν στο χωριό Γραδεμπόριο, όπου σκότωσαν τον ορθόδοξο πρόκριτο Τράικο Στέργιο και τους δύο γιους του. Το χωρίο αυτό είναι σήμερα ο Πεντάλοφος, κωμόπολη και έδρα της δημοτικής ενότητας Καλλιθέας του δήμου Ωραιοκάστρου, Θεσσαλονίκης. Ο Πεντάλοφος με το όνομα Γραδεμπόριο αναφέρεται από τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η κωμόπολη ήταν γνωστή για το παρακείμενο πυριτιδοποιείο, στο οποίο εργάζονταν πολλοί κάτοικοι………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. Διαβάστε περισσότερα στο
Ονόματα Θρακών, που δολοφονήθηκαν από Βούλγαρους κομιτατζήδες
