Η ελληνική πρόταση για την αντιμετώπιση έκτακτων μεταναστευτικών κρίσεων κερδίζει ευρωπαϊκή στήριξη – Στο τραπέζι η αναστολή διαδικασιών ασύλου, οι μαζικές επιστροφές και οι κόμβοι επιστροφής εκτός ΕΕ.

Ο Έβρος και τα γεγονότα του 2020 επανέρχονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για τη μεταναστευτική πολιτική, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού αντιμετώπισης έκτακτων κρίσεων στα εξωτερικά της σύνορα.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τις εργασίες της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποδοχή της ελληνικής πρότασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη στήριξή της από τα κράτη-μέλη.

«Αν γίνει νέος Έβρος, θα έχουμε ευρωπαϊκό οπλοστάσιο», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να διαμορφωθεί ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αντίδρασης σε περιπτώσεις αιφνίδιας και μεγάλης μεταναστευτικής πίεσης.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Θράκη, καθώς τα ελληνοτουρκικά σύνορα στον Έβρο αποτελούν ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της εξωτερικής συνοριογραμμής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Έβρος του 2020 ως σημείο αναφοράς

Η ελληνική πρωτοβουλία βασίζεται στην εμπειρία από τις μεταναστευτικές πιέσεις που δέχθηκε ο Έβρος το 2020, όταν χιλιάδες άνθρωποι επιχείρησαν να περάσουν στην ελληνική επικράτεια από τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία.

Αντίστοιχες καταστάσεις αντιμετώπισε και η Ισπανία στη Θέουτα, γεγονός που ενίσχυσε τη συζήτηση για την ανάγκη κοινών ευρωπαϊκών εργαλείων διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων.

Η Αθήνα επιδιώκει πλέον αυτές οι εμπειρίες να μετατραπούν σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές διαδικασίες, ώστε τα κράτη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή να μην καλούνται να αντιμετωπίσουν μόνα τους αντίστοιχες κρίσεις.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρωθυπουργός, ο υπό διαμόρφωση μηχανισμός θα μπορούσε, σε πολύ εξαιρετικές συνθήκες, να επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της χορήγησης ασύλου και την πραγματοποίηση μαζικών επιστροφών.

Η εφαρμογή τέτοιων μέτρων θα εξαρτάται από το τελικό ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο και τις ισχύουσες υποχρεώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός για τα εξωτερικά σύνορα

Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η αποδοχή της πρότασής της αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια περισσότερο συντονισμένη ευρωπαϊκή πολιτική.

«Η ελληνική πολιτική γίνεται ευρωπαϊκή πολιτική», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ωστόσο, η πολιτική αποδοχή μιας πρωτοβουλίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη νομοθέτηση ή την άμεση εφαρμογή της.

Οι σχετικές ρυθμίσεις θα πρέπει να αποκτήσουν συγκεκριμένη νομική μορφή και να καθοριστούν οι προϋποθέσεις ενεργοποίησής τους.

Για την Ελλάδα, το βασικό ζητούμενο είναι να υπάρχει ένας προκαθορισμένος ευρωπαϊκός μηχανισμός που θα μπορεί να κινητοποιείται όταν τα εξωτερικά σύνορα αντιμετωπίζουν εξαιρετικά αυξημένες πιέσεις.

Κόμβοι επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ένα ακόμη ζήτημα που συζητήθηκε στις Βρυξέλλες αφορά τη δημιουργία των λεγόμενων return hubs, δηλαδή κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες.

Πρόκειται για εγκαταστάσεις εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες θα μπορούσαν, υπό συγκεκριμένες νομικές προϋποθέσεις, να μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών που δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, στο πλαίσιο διαδικασιών επιστροφής.

Η Ελλάδα συμμετέχει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, μαζί με τη Δανία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία στην ομάδα κρατών που προωθούν τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης σε 1.826 επιστροφές, εκτιμώντας ότι η ελληνική πολιτική κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Πάντως, η δημιουργία κόμβων επιστροφής εξακολουθεί να εγείρει σημαντικά ερωτήματα για τη νομική προστασία των ενδιαφερομένων, τις συμφωνίες με τρίτες χώρες και τον έλεγχο των συνθηκών λειτουργίας τους.

Αντιπαράθεση στην Ευρώπη για το Μεταναστευτικό

Παρά τη σύγκλιση γύρω από την ελληνική πρόταση, οι διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων παραμένουν έντονες.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να προχωρήσει στη νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα παραμονής.

Η πολιτική αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν.

Η Δανή πρωθυπουργός ζήτησε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να εξετάσει τη στάση της Ισπανίας, εκφράζοντας την αντίθεσή της στην απόκλιση από την αυστηρότερη πολιτική που προωθούν άλλα κράτη-μέλη.

Η Δανία πρότεινε επίσης αυστηρότερη διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, συνδέοντας το Μεταναστευτικό με ζητήματα κοινωνικής συνοχής και εγκληματικότητας. Πρόκειται για πολιτική θέση της δανικής πλευράς και όχι για τεκμηριωμένη διαπίστωση ότι η μετανάστευση προκαλεί αύξηση της εγκληματικότητας.

Οι αντιπαραθέσεις καταδεικνύουν ότι, παρά τις προσπάθειες διαμόρφωσης κοινής στρατηγικής, εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές ως προς τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για τη Θράκη

Για τον Έβρο, η συζήτηση στις Βρυξέλλες έχει ιδιαίτερη πολιτική και επιχειρησιακή σημασία.

Τα γεγονότα του 2020 κατέδειξαν ότι μια κρίση στα ελληνοτουρκικά σύνορα μπορεί να αποκτήσει άμεσα ευρωπαϊκές διαστάσεις.

Η θεσμοθέτηση ενός κοινού μηχανισμού θα μπορούσε να προσφέρει στην Ελλάδα πρόσθετα εργαλεία αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, με σαφέστερες διαδικασίες και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Παραμένουν, ωστόσο, κρίσιμα ερωτήματα για τον τρόπο ενεργοποίησης του μηχανισμού, τις εξουσίες των εθνικών αρχών και τη συμβατότητα των προβλεπόμενων μέτρων με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Το ουσιαστικό ερώτημα για τη Θράκη είναι εάν η πολιτική συμφωνία των Βρυξελλών θα μετατραπεί σε αποτελεσματικό και νομικά εφαρμόσιμο μηχανισμό προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η απάντηση θα κριθεί από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα ακολουθήσουν και από τον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δεν θα περιορίζεται σε πολιτικές δηλώσεις.

Πηγή: political.gr