H  υψηλή  εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης  σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία της έδωσε μηνύματα σχετικά με ένα άλλο τεράστιο και σοβαρό  θέμα: την εξάρτηση της από την Κίνα σε κρίσιμες πρώτες ύλες που έχουν καθοριστική σημασία  στην ψηφιακή και ενεργειακή μετάβαση της.

Σ αυτές κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι περίφημες σπάνιες γαίες δηλαδή τα 17 μεταλλικά στοιχεία τα οποία έχουν ηγεμονικό ρόλο στο σύγχρονο μεταβαλλόμενο κόσμο, αφού είναι η δομική πρώτη ύλη στην διαδικασία παραγωγής ευρύτατου φάσματος προϊόντων υψηλής τεχνολογίας (υπολογιστές, οθόνες τηλεοράσεων, smartphones, καταλύτες, μπαταρίες, οπτικές ίνες, αμυντικοί εξοπλισμοί, δορυφόροι).

 Η Ευρώπη εξαρτάται σήμερα κατά 100% από ξένους προμηθευτές σε 14 από τις 27 κρίσιμες πρώτες ύλες και κατά 98% στις σπάνιες γαίες από έναν μόνο προμηθευτή, την Κίνα, η  οποία  διαθέτει το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων .

Η εξάρτηση αυτή  οδήγησε  πολλές χώρες  σε  έρευνες για ανακαλύψεις κοιτασμάτων σπάνιων γαιών, με αποτέλεσμα το 2020 το μερίδιο αγοράς της Κίνας να μειωθεί  στο 62%

Σύμφωνα με την «Καθημερινή», μαζί με τη Γροιλανδία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Νορβηγία, συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η Ευρώπη μπορεί να στηρίξει τα φιλόδοξα σχέδιά της για την απεξάρτηση της από την Κίνα στην προμήθεια σπάνιων γαιών.

Η γεωλογία της Ελλάδας, σύμφωνα με τον δρα Κωνσταντίνο Λασκαρίδη, προϊστάμενο Διεύθυνσης Ορυκτών Πόρων και Μεταλλευτικής της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών & Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), παρουσιάζει όξινα μαγματικά πετρώματα ανάλογα με αυτά της Β. Ευρώπης, τα οποία θεωρείται ότι από μόνα τους μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της Ευρώπης στις επόμενες δεκαετίες.

Η ΕΑΓΜΕ, σύμφωνα με τον κ. Λασκαρίδη, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης της Ελλάδας και κατ’ επέκταση της Ε.Ε. από τις εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών και σπάνιων γαιών , με επαναξιολόγηση των εγχώριων πόρων και αντιμετώπιση τριών ζητημάτων: την ολοκλήρωση της γεωλογικής ερευνητικής προσπάθειας της χώρας μας, τη σύνθεση των διαθέσιμων πληροφοριών, οι οποίες είναι κατακερματισμένες, ξεπερασμένες και ελλιπείς, καθώς και την επανεκτίμηση του δυναμικού των αποβλήτων εξόρυξης.

Ο καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ Βασίλης Μέλφος, μιλώντας σε ημερίδα με τίτλο «Επιθερμικά κοιτάσματα χρυσού – Τεκτονική, μαγματισμός και εξαλλοιώσεις», τόνισε  ότι «εδώ και πάνω από δέκα χρόνια υπάρχουν επιτροπές ειδικών στην ΕΕ που μελετούν την οικονομική σημασία των μετάλλων, σε σχέση με τον κίνδυνο για να έχουμε πρόσβαση σε αυτά τα μέταλλα»,  διευκρινίζοντας ότι τα μέταλλα με «κόκκινη βούλα», για τα οποία μπορεί να υπάρχει κρίση ως προς τη διαθεσιμότητά τους κατά τα αμέσως επόμενα χρόνια, περιλαμβάνονται στις σπάνιες γαίες, όπως το γερμάνιο, ο γραφίτης, ο βωξίτης, το λίθιο, το κοβάλτιο, το βολφράμιο.

Ο καθηγητής πρόσθεσε ότι υπάρχουν και κάποια μέταλλα όπως το τελούριο, το νικέλιο και το χρώμιο που είναι πάρα πολύ σημαντικά για όλη την παγκόσμια βιομηχανία.

Στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλος αριθμός τέτοιων κοιτασμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη διασφάλιση μιας βιώσιμης αλυσίδας εφοδιασμού για ορυκτά και μέταλλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σημείωσε ότι στο Κιλκίς υπάρχουν κοιτάσματα που περιέχουν αντιμόνιο (Sb), βολφράμιο (W), τελούριο (Te), σπάνιες γαίες (REE), στην περιοχή του Παγγαίου και της Καβάλας τελούριο (Te) και βισμούθιο (Bi), ενώ «η Θράκη είναι ίσως η πιο σημαντική περιοχή», όπου τα κοιτάσματα Σαπών, Κίρκης και Μαρώνειας περιέχουν υψηλές περιεκτικότητες σε ρήνιο (Re), μολυβδαίνιο (Mo), τελούριο (Te), γάλλιο (Ga), γερμάνιο (Ge), ίνδιο (In), αντιμόνιο (Sb).

Ειδικά για το ρήνιο, που εντοπίζεται μέσα στον μολυβδαινίτη σε κοίτασμα στη θέση Παγώνη Ράχη (ΒΑ Κίρκης) ο κ. Μέλφος εξήγησε ότι «έχουμε τις υψηλότερες περιεκτικότητες σε ρήνιο μέσα στον μολυβδαινίτη, περιέχει ως 5% ρήνιο, που το χρησιμοποιούμε για τα υπερκράματα που εφαρμόζουν στα σκάφη που φεύγουν στο διάστημα και η ζήτηση για ρήνιο είναι όλο και μεγαλύτερη».

 Αυτή η  προοπτική αξιοποίησης των κοιτασμάτων  σπάνιων γαιών της Θράκης  αποτελεί ένα νέο σύγχρονο διεκδικητικό πλαίσιο για την τοπική αυτοδιοίκηση της περιοχής, με όρους ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Αξιοποίηση που μπορεί να παράγει πλούτο για τον τόπο και να ενισχύσει το προφίλ του στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.