Από τα βουνά και τα δάση μέχρι τις παρυφές της πόλης: οι πρόσφατες εμφανίσεις άγριων ζώων στον Έβρο επαναφέρουν στο προσκήνιο τη δύσκολη συνύπαρξη ανθρώπου και άγριας πανίδας.

Ένα ασυνήθιστο σκηνικό καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στην ευρύτερη περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Μετά την εμφάνιση καφέ αρκούδας στον ορεινό όγκο της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, ένας λύκος καταγράφηκε να κινείται σε κατοικημένη περιοχή της Νέας Χιλής.

Η παρουσία του λύκου καταγράφηκε από κάμερα ασφαλείας κατοικίας, το βράδυ της Κυριακής 20 Σεπτεμβρίου, στην οδό Σμύρνης στη Νέα Χιλή. Το περιστατικό ήρθε λίγες ημέρες μετά την επιβεβαιωμένη παρουσία αρκούδας σε ορεινές περιοχές του Δήμου Αλεξανδρούπολης.

Δύο διαφορετικά ζώα, ένα κοινό ερώτημα: γιατί η άγρια πανίδα πλησιάζει ολοένα και περισσότερο τις ανθρώπινες δραστηριότητες;

Όταν το δάσος δεν αρκεί

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα. Οι ειδικοί που έχουν μελετήσει το φαινόμενο στην Ελλάδα συνδέουν τις εμφανίσεις άγριων ζώων κοντά σε κατοικημένες περιοχές με έναν συνδυασμό αλλαγών στο φυσικό περιβάλλον και την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Η αναζήτηση τροφής αποτελεί έναν από τους βασικότερους λόγους.

Η αλλαγή των χρήσεων γης, η εγκατάλειψη αγροτικών περιοχών, οι μεταβολές στην κτηνοτροφία και η ανθρώπινη δραστηριότητα που επεκτείνεται ή μεταβάλλεται στα δασικά οικοσυστήματα έχουν περιορίσει σε ορισμένες περιπτώσεις τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στον βιότοπο των ζώων και στις ανθρώπινες εγκαταστάσεις. Η περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ» έχει επισημάνει ότι τέτοιες αλλαγές ωθούν λύκους και αρκούδες προς τα πεδινά, κυρίως σε αναζήτηση τροφής.

Παράλληλα, οι κατοικημένες περιοχές μπορούν να προσφέρουν εύκολες και προβλέψιμες πηγές τροφής: σκουπίδια, υπολείμματα τροφών, καρπούς από δέντρα, οικόσιτα ζώα ή νεκρά ζώα που παραμένουν εκτεθειμένα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Διεύθυνση Δασών Έβρου, με αφορμή την εμφάνιση της αρκούδας, ζήτησε μεταξύ άλλων να απομακρύνονται απορρίμματα από αυλές και εξωτερικούς χώρους, να μην αφήνονται τρόφιμα ή άλλα πιθανά τροφικά ερεθίσματα εκτεθειμένα και να συλλέγονται εγκαίρως οι καρποί από καλλιεργούμενα δέντρα.

Η πόλη γίνεται… πηγή τροφής

Ιδιαίτερα στην περίπτωση των λύκων, η επανάληψη εμφάνισης σε μια περιοχή μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το ζώο έχει εντοπίσει διαθέσιμη τροφή.

Σύμφωνα με τον «Αρκτούρο», η εξοικείωση ορισμένων λύκων με την ανθρώπινη παρουσία, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα εύρεσης τροφής κοντά σε κατοικημένες περιοχές, μπορεί να οδηγήσει σε συχνότερες επισκέψεις σε χωριά και περιαστικές ζώνες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα ζώο που εμφανίζεται σε έναν οικισμό έχει ως στόχο τον άνθρωπο. Σημαίνει, ωστόσο, ότι η παρουσία τροφής μπορεί να κάνει μια περιοχή ελκυστική και να αυξήσει την πιθανότητα επανεμφάνισης.

Κλιματική πίεση, πυρκαγιές και κατακερματισμός των οικοτόπων

Στην εξίσωση προστίθενται και οι ευρύτερες περιβαλλοντικές αλλαγές.

Η ξηρασία, οι πυρκαγιές, ο κατακερματισμός των φυσικών οικοτόπων και οι αλλαγές στις ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να μεταβάλλουν τις συνθήκες μέσα στις οποίες αναζητούν τροφή και καταφύγιο τα άγρια ζώα.

Παράλληλα, η εγκατάλειψη ορισμένων χωριών και η μείωση της ανθρώπινης παρουσίας στην ύπαιθρο δημιουργούν σε κάποιες περιοχές ένα διαφορετικό τοπίο: οι άνθρωποι απομακρύνονται, αλλά οι διαθέσιμες πηγές τροφής γύρω από εγκαταστάσεις και καλλιέργειες παραμένουν.

Από την Αισύμη και τον Άβαντα μέχρι τη Νέα Χιλή

Για την περιοχή της Αλεξανδρούπολης το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο ορεινός όγκος και οι πεδινές και παράκτιες ζώνες συνυπάρχουν σε μικρή σχετικά απόσταση.

Η Διεύθυνση Δασών Έβρου, μετά την εμφάνιση της αρκούδας, απηύθυνε συστάσεις ιδιαίτερα προς τους κατοίκους και όσους δραστηριοποιούνται στις περιοχές Αισύμης, Άβαντα, Κίρκης, Καλλιθέας, Τριών Βρύσεων και Δερείου. Μεταξύ άλλων ζητά αυξημένη προσοχή κατά τις βραδινές μετακινήσεις και άμεση ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών σε περίπτωση εντοπισμού αρκούδας.

Η πρόσφατη καταγραφή λύκου στη Νέα Χιλή δείχνει, παράλληλα, ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά τις πιο απομακρυσμένες δασικές περιοχές.

Η συνύπαρξη περνά από την πρόληψη

Η συχνότερη παρουσία άγριων ζώων κοντά στους ανθρώπους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα ζώα «επιτίθενται στις πόλεις». Πολύ συχνά πρόκειται για αναζήτηση τροφής ή για μετακινήσεις μέσα σε ένα τοπίο όπου τα όρια ανάμεσα στη φύση και την ανθρώπινη δραστηριότητα έχουν γίνει λιγότερο σαφή.

Η πρόληψη, επομένως, ξεκινά από κάτι απλό: να μην προσφέρουμε στα ζώα λόγο να επιστρέψουν.

Κλειστοί κάδοι και απομάκρυνση απορριμμάτων, περιορισμός διαθέσιμης τροφής στις αυλές, προστασία κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων και κατοικίδιων, επαρκής περίφραξη και άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών αποτελούν βασικά μέτρα που περιλαμβάνονται και στις οδηγίες της Διεύθυνσης Δασών Έβρου.

Η εικόνα μιας αρκούδας στα βουνά του Έβρου ή ενός λύκου να περνά από έναν δρόμο της Νέας Χιλής μπορεί να μοιάζει ξαφνική και απρόβλεπτη. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης αλλαγής: της ολοένα πιο στενής επαφής ανάμεσα στον άνθρωπο και την άγρια πανίδα.

Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν τα άγρια ζώα από το φυσικό τους περιβάλλον, αλλά να διατηρηθούν οι συνθήκες που επιτρέπουν σε αυτά να παραμένουν εκεί — και στους ανθρώπους να ζουν με ασφάλεια δίπλα στη φύση.

Με πληροφορίες από τις πηγές Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, xronos.gr, ertnews.gr, ΕΘΝΟΣ